Polski English Deutch France Czech
Biuletyn Informacji Publicznej

Cieszyn na Facebook
Cieszyn na YouTube

Cieszyn na Instagram Wiadomości Ratuszowe TV

   

      


Budzet Obywatelski

Newsletter

Cmentarze Komunalne w Cieszynie
System gospodarowania odpadami
Pobierz najnowszy numer Wiadomości Ratuszowych
Miejski System SMS-owy

Imprezy nadchodzące

Listopad 2017
P W Ś C P S N
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Dyżury aptek

Apteka Farmarosa,
ul. Bobrecka 27
tel.: 33 858-27-65
Mapa inwestycji w Cieszynie

Strona poświęcona GPR
Gminny Program Rewitalizacji


Strona poświęcona kopercie życia

czeski Cieszyn - oficjalny serwis

Historia i tradycja » Dzieje miasta » Badania archeologiczne »

Badania archeologiczne na ul. Fredry

Kościół parafialny na terenie obecnego placu Teatralnego, fragment Panoramy Cieszyna, miedzioryt Le Rouge'a wg Meriana XVIII, ze zbiorów <a href='http://www.muzeum-cieszyn.ox.pl/' target=_blank>MSC</a>

Kościół parafialny na terenie obecnego placu Teatralnego, fragment Panoramy Cieszyna, miedzioryt Le Rouge'a wg Meriana XVIII, ze zbiorów MSC

ul. Fredry, średniowieczny bruk z otoczaków rzecznych, fot. W.Kuś

ul. Fredry, średniowieczny bruk z otoczaków rzecznych, fot. W.Kuś

ul. Fredry, Fragment średniowiecznej konstrukcji drewnianej, fot W.Kuś

ul. Fredry, Fragment średniowiecznej konstrukcji drewnianej, fot W.Kuś

Figurka kobiety wykonana z kości XIV w. ze zbiorów <a href='http://www.muzeum-cieszyn.ox.pl/' target=_blank>MSC</a>, fot. R. Karpińska

Figurka kobiety wykonana z kości XIV w. ze zbiorów MSC, fot. R. Karpińska

Jesienią 2000 roku ekipy energetyczne przystąpiły do robót ziemnych, związanych z instalacją linii kablowej niskiego napięcia , przebiegającej od cieszyńskiego rynku ulicą Głęboką i dalej przez Stary Targ, a następnie ul. Fredry w rejon placu Teatralnego. Wykonywane wykopy posiadały niedużą głębokość, wahającą się od 0.5 m do 0.7 m poniżej współczesnej nawierzchni ulic. W przypadku ul. Głębokiej, która podlegała w przeszłości wielokrotnym przebudowom, łącznie z podniesieniem jej poziomu użytkowego, nie liczono się z wystąpieniem warstw czy obiektów związanych z okresem średniowiecza, a nawet z warstwami pochodzącymi z XVII czy XVIII w. 

 
Inaczej miała się sytuacja w strefie Starego Targu i ul. Fredry. W rozwoju historycznym Cieszyna rejon ten zalicza się do najstarszych części średniowiecznego miasta i można było się spodziewać, że poniżej współczesnych bruków kryje się jeszcze wiele pozostałości z początkowego okresu funkcjonowania miasta.
         
Jeżeli przyjąć założenie, które nadal jest tematem dyskusji historyków, ale wydaje się być najbliższym historycznych faktów, to miasto Cieszyn rozwijało się w trzech etapach - faza I osada typu wczesnomiejskiego, położona na wschód od ul. Zamkowej, w rejonie ul. Stromej, dzisiejszego pl. Teatralnego, jako miasto przedlokacyjne, faza II – miasto średniowieczne sięgające w rejon ul. Olszaka z rynkiem w miejscu dzisiejszego Starego Targu i kościołem parafialnym w rejonie obecnego teatru, oraz faza III obejmująca teren wyznaczony przebiegiem murów obronnych, otaczających rozwinięte miasto. Sytuację taką notujemy już w końcu XV w., kiedy to wyznaczono nowe miejsce na rynek oraz wzniesiono nowy do dziś funkcjonujący ratusz, jako siedzibę władz miasta, w zamian za rozebrany z polecenia księcia Kazimierza II stary ratusz, który prawdopodobnie znajdował się na Starym Targu.
       
Na tak przedstawionym tle historycznym prace ziemne w rejonie ul. Fredry i Starego Targu rokowały iż jest możliwość natrafienia na pozostałości dawnej zabudowy, możliwe iż nawet z okresów XIII lub XIV w.

STARY TARG: W tym rejonie wykop energetyczny przecinał plac po osi wschód-zachód. Wykop posiadał niestety niewielką głębokość, sięgając do 0.7 m poniżej współczesnej kostki brukowej. W powstałym profilu wykopu stwierdzono pozostałość bruku kamiennego z otoczaków rzecznych, leżących bepośrednio pod brukiem współczenym. Poniżej wystąpiła warstwa przemieszana, składająca się z drobnych kamieni, gruzu ceglanego oraz siwobrunatnej gliny. Na dnie wykopu odkryto warstwę którą tworzyły duże otoczaki rzeczne barwy siwej. Sposób ułożenia kamieni oraz poziom występowania owej stabilnej, jednorodnej warstwy, sugerował że natrafiono na średniowiezny poziom placu /drugiego rynku /, który funkcjoował jeszcze przed końcem XV w. Tak płytko występująca warstwa średniowieczna może dziwić, ale potwierdzeniem tego faktu były odkrycia dokonane kilka dni później w ciągu ul. Fredry.


UL. FREDRY: Wykop przebiegał wzdłuż północnej krawędzi ulicy na całej jej długości. Głębokość wykopu nie przekraczała 0.7 m. Już we wschodnim odcinku natrafiono na konstrukcję wykonaną z kamieni o średnicy ok. 40 centymetrów i szerokości prawie 1 m, która kontynuowała się w poprzek ulicy, po osi północ-południe. Ze względu na harmonogram prac instalacyjnych wykopu nie poszerzano. Nasuwa się pytanie, czy natrafiono tutaj na pozostałość dawnych umocnień wczesnego miasta, czy też może pozostałość bramy, której przebieg wyznacza ul. Fredry. Na odpowiedź w tej kwestii przyjdzie poczekać do czasu przprowadzenia w tym rejonie klasycznych badań archeologicznych.

         

Kilkanaście metrów dalej, w kierunku placu Teatralnego wykop ujawnił kolejny istotny fakt. Na odcinku o długości ok. 8 metrów, na głębokości od 0,5 – 0,7 m, wystąpiła charakterystyczna dla średniowiecza warstwa czarnej ziemi, w której stwierdzono kilkanaście fragmentów ceramiki naczyniowej, pochodzącej z garnków i pokrywek, fragmenty skór oraz figurkę kobiety wykonaną z kości zwierzęcej. Warstwę wydatowano wstępnie na podstawie uzyskanego materiału zabytkowego na XIV w. Zachodni odcinek wykopu przecinała konstrukcja wykonana z belek drewnianych, które zastabilizowano kołkami drewnianymi, sugerująca istnienie tutaj zabudowy drewnianej / może pozostałość domostwa?/. Na szczególną uwagę zasługuje kościana figurka kobiety o wysokości 8.5 cm. Ten pięknie, wprawną ręką wykonany zabytek to uchwyt sztućca /widelca, noża, może łyżki/, na co wskazuje otwór w podstawie figurki. Krój sukni kobiety, zdobienia fartucha, nawiązują do znanych z ikonografii średniowiecznej ubiorów z XIV wieku. Układ rąk wskazuje, że kobieta trzyma jakiś trudny do określenia przedmiot.. Figurka posiada nieliczne ubytki w partii włosów oraz lewego ramienia. 

         

Tego typu nielicznie znajdowane zabytki są znane z terenu nie tylko Polski, jednakże zabytek cieszyński wyróżnia się kunsztem wykonania. Prawdopodobnie figurka będąca uchwytem sztućca jest tylko jednym z elementów większej całości, należącej być może do jakiejś rodziny mieszczańskiej.

     

Przeprowadzone nadzory potwierdziły wstępnie dotychczasowe przypuszczenia co do rozwoju Cieszyna i wskazują nam iż w celu faktycznego rozpoznania początków miasta konieczne jest przeprowadzenie przynajmniej podstawowych badań archeologicznych w rozpoznanych już wstępnie rejonach starego miasta. Badania te wydają się tym bardziej konieczne, że znane źródła pisane nie są w stanie wnieść niczego nowego do tego okresu, a tym samym wypełnić jak się wydaje dużej luki w dziejach średniowiecznego miasta. 


Urząd Miejski w Cieszynie, Biuro Promocji, Informacji i Turystyki promocja2@um.cieszyn.pl, Cieszyńskie Centrum Informacji tel. (33) 4794 248-9