Polski English Deutch France Czech
Biuletyn Informacji Publicznej

Cieszyn na Facebook
Cieszyn na YouTube

Cieszyn na Instagram Wiadomości Ratuszowe TV

   

      


Budzet Obywatelski

Newsletter

Cmentarze Komunalne w Cieszynie
System gospodarowania odpadami
Pobierz najnowszy numer Wiadomości Ratuszowych
Miejski System SMS-owy

Imprezy nadchodzące

Listopad 2017
P W Ś C P S N
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Dyżury aptek

Apteka Farmarosa,
ul. Bobrecka 27
tel.: 33 858-27-65
Mapa inwestycji w Cieszynie

Strona poświęcona GPR
Gminny Program Rewitalizacji


Strona poświęcona kopercie życia

czeski Cieszyn - oficjalny serwis

Historia i tradycja » Miasto i jego mieszkańcy » Szlak Książąt Cieszyńskich - Habsburgowie »

Teatr

Architekci Ferdynand Fellner i Hermann Helmer

Architekci Ferdynand Fellner i Hermann Helmer

Projekt fasady teatru

Projekt fasady teatru

Plan teatru

Plan teatru

Arcyksiążę Karol Franciszek Józef z żoną Zytą, fot. z 1912 r.

Arcyksiążę Karol Franciszek Józef z żoną Zytą, fot. z 1912 r.

Wnętrze teatru, fot. z 2005 r.

Wnętrze teatru, fot. z 2005 r.

Budynek teatru, pocztówka z ok. 1920 r.

Budynek teatru, pocztówka z ok. 1920 r.

Teatr, fot. z 2006 r.

Teatr, fot. z 2006 r.

Teatr, fot. z 2006 r.

Teatr, fot. z 2006 r.

Na początku XX wieku dla rozwijającego się Cieszyna nie wystarczała już położona za ratuszem sala teatru (obecnie Kino Piast przy ul. Ratuszowej) czy „Sala arcyksięcia Eugeniusza” w hotelu „Austria”. Cieszyńscy kupcy, rzemieślnicy i przedsiębiorcy, przy współudziale władz miejskich, postanowili wybudować teatr odpowiadający nowym potrzebom. Inicjatywa ta była także efektem wzmagającej się walki narodowej na terenie Cieszyna teatr ten miał stać się ośrodkiem niemieckiej kultury w mieście. W roku 1902 powstało prywatne Stowarzyszenie Budowy Teatru (Theaterbauverein), które zebrało skrzętnie pół miliona koron. Stowarzyszenie zwróciło się do cieszącego się międzynarodową renomą, doświadczonego atelier architektonicznego „Fellner & Helmer” w Wiedniu, wyspecjalizowanego w budowie teatrów. To słynne w całej Europie atelier założył w 1872 r. Ferdinand Fellner wraz z Hermannem Helmerem. Do 1915 roku wybudowali oni w całej Europie ponad 200 obiektów – zamków i pałaców, willi i domów czynszowych, hoteli, fabryk, banków i domów towarowych. W liczbie tej mieści się także 48 teatrów, m. in. w Wiedniu, Augsburgu, Salzburgu, Karlsbadzie, Zurychu, Berlinie a na ziemiach polskich w Stanisławowie, Toruniu i Łańcucie.

 

Po licznych konsultacjach i zatwierdzeniu planów w 1908 roku przystąpiono do budowy cieszyńskiego teatru. Głównym wykonawcą była cieszyńska firma budowlana Eugena Fuldy, w pracach budowlanych brał także udział berlińsko – wiedeński przedsiębiorca Hugo Baruch wyspecjalizowany w stawianiu scen teatralnych oraz dostarczająca konstrukcji z żelazobetonu firma „Pittel & Brausewetter” z Wiednia. Teatr wzniesiony został na miejscu, gdzie do końca XVIII wieku był zlokalizowany pierwszy w mieście kościół parafialny a później bezstylowy gmach koszarowy. Prace budowlane zakończono w 1909 roku. Nowocześnie wyposażone wnętrze posiadało 770 miejsc (obecnie 630), obrotową scenę, żelazną kurtynę przeciwpożarową, własną kotłownię centralnego ogrzewania i elektrownię, magazyn dekoracji i kostiumów, salę baletową oraz garderoby. Teatr cieszyński cechuje zmodernizowany późny barok odzwierciedlający modne w tym okresie nadanie secesyjnej stylistyki XVIII wiecznym pierwowzorom. Zaowocowało to niezwykle miękką, o wielu załamanych gzymsach i łukach architekturą zewnętrzną oraz wnętrzami widowni i foyer o białych ścianach i bogatych złotych sztukateriach, przydających im wiele uroku i splendoru. Uroczysta inauguracja nowego teatru odbyła się 24.IX.1910 roku, zaś Stowarzyszenie Budowy Teatru przekształciło się w Niemieckie Stowarzyszenie Teatralne (Deutscher Theaterverein), które teatrem zarządzało. Wielkim wydarzeniem dla teatru była wizyta młodego arcyksięcia Karola Franciszka Józefa i jego żony księżniczki Zyty de Bourbon – Parma, od 1916 roku ostatniego cesarza i cesarzowej Austrii. Przybyli do Cieszyna 16 marca 1912 roku, kilka miesięcy po swym ślubie, podczas podróży do Kołomyi w Galicji. Po odpoczynku na zamku i uroczystej kolacji, na specjalne życzenie arcyksięstwa wystawiono wieczorem w cieszyńskim teatrze operetkę Lehara „Ewa”. Szczelnie wypełniona elegancką publicznością widownia na stojąco powitała dostojnych gości, którym w dworskiej loży dyrektor teatru Oskar Gärtner wręczył program wydrukowany złotymi literami na białym jedwabiu. Przed północą, po zakończeniu spektaklu, arcyksiążę Karol w gorących słowach podziękował cieszynianom za prawdziwie wiedeński wieczór. Repertuar „Teatru Niemieckiego w Cieszynie” (Deutsches Theater in Teschen) był niemieckojęzyczny, jednakże ze względów ekonomicznych stowarzyszenie było zmuszone wynajmować teatr także na polskie przedstawienia. Po II wojnie światowej teatr otrzymał imię Adama Mickiewicza.


dalej >>

Tekst: Mariusz Makowski
Fotografie: Dominik Dubiel, Paweł Halama, Daniel Hryciuk, Magdalena Jańczuk, Renata Karpińska, Mariusz Makowski, Joanna Rzepka Dziedzic, Anna Szostok Fedrizzi, Henryk Tesarczyk
W publikacji wykorzystano fotografie, dokumenty i eksponaty ze zbiorów:

  • Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie,

  • Książnicy Cieszyńskiej w Cieszynie,

  • Archiwum Państwowego w Katowicach, Oddział w Cieszynie,

  • Urzędu Miejskiego w Cieszynie,

  • Muzeum Beskyd, Frýdek Místek,

  • Mariusza Makowskiego

    oraz ilustracje z publikacji:

  • H. Wawreczka, J. Spyra, M. Makowski,

  • Cieszyn i Czeski Cieszyn na starych widokówkach i fotografiach”, WART, Nebory 1999.


Urząd Miejski w Cieszynie, Biuro Promocji, Informacji i Turystyki promocja2@um.cieszyn.pl, Cieszyńskie Centrum Informacji tel. (33) 4794 248-9