Polski English Deutch France Czech
Biuletyn Informacji Publicznej

Cieszyn na NK
Cieszyn na YouTube

Cieszyn na Facebook Wiadomości Ratuszowe TV   

      Cieszyn na Instagram


Budzet Obywatelski

Newsletter

Cmentarze Komunalne w Cieszynie
System gospodarowania odpadami
Pobierz najnowszy numer Wiadomości Ratuszowych
Miejski System SMS-owy

Imprezy nadchodzące

Listopad 2017
P W Ś C P S N
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Dyżury aptek

Apteka Farmarosa,
ul. Bobrecka 27
tel.: 33 858-27-65
Mapa inwestycji w Cieszynie

Strona poświęcona GPR
Gminny Program Rewitalizacji


Strona poświęcona kopercie życia

czeski Cieszyn - oficjalny serwis

Historia i tradycja » Miasto i jego mieszkańcy » Szlak Książąt Cieszyńskich - Habsburgowie »

Hotel „Pod Brunatnym Jeleniem”

Hotel „Pod Brunatnym Jeleniem” – fragm. Perspektywicznego widoku Cieszyna, rysunek piórkiem z poł. XVIII w.

Hotel „Pod Brunatnym Jeleniem” – fragm. Perspektywicznego widoku Cieszyna, rysunek piórkiem z poł. XVIII w.

Fragment akwareli I. Chambreza de Ryvos ”Widok głównego Placu Książęcego miasta Cieszyna na Śląsku” z 1802 r.

Fragment akwareli I. Chambreza de Ryvos ”Widok głównego Placu Książęcego miasta Cieszyna na Śląsku” z 1802 r.

Hotel w XIX w., rysunek

Hotel w XIX w., rysunek

Hotel, fot. z ok. 1908 r.

Hotel, fot. z ok. 1908 r.

Budynek nowego hotelu, fot. z 1912 r.

Budynek nowego hotelu, fot. z 1912 r.

Hotel, pocztówka z 1915 r.

Hotel, pocztówka z 1915 r.

Wnętrza hotelu, pocztówka z 1916 r.

Wnętrza hotelu, pocztówka z 1916 r.

Menu restauracji hotelowej, lata 20. XX w.

Menu restauracji hotelowej, lata 20. XX w.

Menu restauracji hotelowej, lata 20. XX w.

Menu restauracji hotelowej, lata 20. XX w.

Menu restauracji hotelowej, lata 20. XX w.

Menu restauracji hotelowej, lata 20. XX w.

Zaproszenie na Wieczór z okazji Święta Narodowego, 1920 r.

Zaproszenie na Wieczór z okazji Święta Narodowego, 1920 r.

Tablica pamiątkowa gości hotelowych z końca XIX w.

Tablica pamiątkowa gości hotelowych z końca XIX w.

Hotel „Pod Brunatnym Jeleniem”, fot. z 2006 r.

Hotel „Pod Brunatnym Jeleniem”, fot. z 2006 r.

Wychodząc z budynku ratusza, po prawej stronie widzimy Hotel „Pod Brunatnym Jeleniem” Rynek 20


Budynek hotelu „Pod Brunatnym Jeleniem” stanął w miejscu dwóch przyrynkowych posesji, które powstały na przełomie XV i XVI wieku, w czasach gdy powstał obecny Rynek. W narożnym z Rynkiem i obecną ul. Regera budynku mieściła się faktoria miedzi, później zaś urząd podatku solnego i tytoniowego. W połowie XVIII wieku stał się własnością cieszyńskich rodzin szlacheckich – hrabiów Larischów, baronów Karwińskich i Cselestów. W okresie tym funkcjonował już w budynku hotel zwany „Jeleń” lub „Pod Brunatnym Jeleniem” Prowadzony był przez różnych przedsiębiorców zwanych „gospodzkimi”. Od swych początków „Jeleń” gościł wiele znakomitości i głów koronowanych, m. in. księcia Repnina, cara Pawła I, księcia Condé i Marię Teresę, córkę króla Ludwika XVI, wraz z francuskimi emigrantami po Rewolucji, cara Aleksandra I, wielkiego księcia Konstantego, generała Kutuzowa, cesarza Ferdynanda, czy też księcia cieszyńskiego Karola Ludwika Habsburga. Przypominały o tym dwie duże tablice z ich nazwiskami w hotelowym hallu. Najznamienitszym jednak, i jednym z pierwszych tej rangi gościem, był sam cesarz Józef II, który zatrzymał się w hotelu dwukrotnie, w 1770 i 1779 roku. W pierwszej połowie XIX wieku budynek przeszedł w ręce mieszczańskie, początkowo rodziny Kamprathów, a od 1876 roku rodziny Seemannów. Działalność hotelarską prowadzili natomiast różni dzierżawcy. W końcu lat 80. XIX wieku budynek został przebudowany wg projektu architekta Alberta Dostala, tak aby spełniał wymagania coraz liczniejszych klientów. Dobudowano wówczas drugie piętro oraz uruchomiono konny omnibus dowożący gości z dworca kolejowego z Pruchnej, a później z Saskiej Kępy. Inwestycje te nie wystarczyły jednak wobec rozwoju ruchu kolejowego i turystycznego w końcu XIX wieku, „Jeleń” nie wytrzymywał także konkurencji z hotelem „Austria” przy ul. Stefanii (dzisiaj Głębokiej). W 1910 roku cieszyński budowniczy Ludwik Kametz rzucił pomysł budowy nowoczesnego hotelu „Pod Jeleniem” w miejscu starego i sąsiedniej kamienicy. Zawiązał spółkę „Hotel Brauner Hirsch GmbH in Teschen” (Hotel pod Brunatnym Jeleniem, sp. z o. o. w Cieszynie) złożoną z grupy zamożnych mieszczan, która wykupiła hotel od Edwarda Seemanna i sąsiadującą z nim kamienicę od rodziny Scholtisów. Plany nowego, dużego obiektu opracował w 1911 roku wiedeński architekt Kilian Köhler. Powstał w ten sposób najokazalszy obiekt w przyrynkowej zabudowie, przewyższający inne swą masą i wysokością. Czteropiętrowy budynek otrzymał secesyjną dekorację o rokokowej stylistyce, nawiązującą do modnych wiedeńskich wzorów. Wysoki parter o półokrągłych oknach, gdzie mieściła się ogólnodostępna kawiarnia i restauracja, zaznaczony został pasami rustyki. Symetrycznie rozmieszczone wejścia między półkolumnami prowadziły do hotelu oraz do kawiarni. Na pierwszym piętrze mieścił się reprezentacyjny apartament z wyjściem na balkon o kutych kratach. Okna ozdobione zostały sztukateriami i wygiętymi gzymsami. Podobnym gzymsem zwieńczono przyczółek podkreślający symetrię fasady, ozdobiony płaskorzeźbą leżącego jelenia wykonaną z brunatnej kamionki w neorokokowym kartuszu. Obiekt nakryty został wysokim mansardowym dachem zwieńczonym kutą kratą z nazwą hotelu. Uroczyste otwarcie hotelu nastąpiło 29 i 30 czerwca 1912 r. Na trzech piętrach mieścił on 67 pokoi hotelowych z tzw. angielskimi łazienkami, centralnym ogrzewaniem, lodówkami, windą, elektrycznym oświetleniem oraz wentylacją. Hotel urządzony został według najnowocześniejszych wiedeńskich wzorów i stołecznego szyku. Na parterze znajdowały się luksusowo wyposażone w secesyjnym stylu: kawiarnia, salon dla dam, restauracja, sala koncertowa i balowa, zimowa kręgielnia oraz specjalne pokoje klubowe, przeznaczone dla spotkań cieszyńskich stowarzyszeń. Specjalnością restauracji była tradycyjna wiedeńska kuchnia, kawiarnia serwowała typowe austriackie ciasta i desery z nieodłączną kawą parzoną na wiele sposobów.

 

W sali koncertowej niemal codziennie odbywały się występy artystów z Wiednia i innych kulturalnych ośrodków monarchii. Dla wygody klientów w hotelu mieścił się renomowany zakład cesarsko – królewskiego nadwornego fryzjera Franciszka Hermanna oraz salon kosmetyczny. Chociaż hotel szybko zapełnił się podróżnymi, zarządzająca nim spółka popadła w finansowe kłopoty, które powiększył wybuch I wojny światowej. Pomimo to w hotelu koncentrowało się nie tylko życie społeczno – kulturalne, ale także polityczne, wykraczające ponad region. W okresie wojny, w latach 1914 – 1916, hotel zamieszkiwali wysocy oficerowie Głównego Sztabu Armii. W jego pomieszczeniach arcyksiążę Fryderyk, jako głównodowodzący armii austriackiej, podejmował najważniejszych polityków i wojskowych tzw. państw centralnych, m. in. Cesarza Wilhelma II i króla Bułgarii Ferdynanda. Po zakończeniu wojny, od połowy lutego 1919 roku, hotel był siedzibą Międzysojuszniczej Komisji Alianckiej rozeznającej spór graniczny pomiędzy Polską a Czechosłowacją, a od końca stycznia 1920 r. Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej. Jej działalność zakończyła się podpisaniem 20 sierpnia 1920 roku protokołu o uznaniu granicy państwowej na Olzie pomiędzy przedstawiciela mi rządu polskiego i czechosłowackiego. Były to ostatnie lata prosperity „Jelenia”. Podział Cieszyna w jeszcze większym stopniu pogłębił jego trudną sytuację. Ruchliwe dotąd miasto, odwiedzane przez interesantów z całej naddunajskiej monarchii utraciło swe naturalne zaplecze. Nie pomogły nawet odwiedziny prezydenta RP Ignacego Mościckiego w 1927 i 1929 roku. Hotel nieprzerwanie funkcjonował, jako prywatny w okresie międzywojennym i jako uspołeczniona instytucja po II wojnie światowej. Odzyskany w 1990 roku przez dawnych właścicieli został sprzedany i przestał funkcjonować ze względu na prace remontowe i konserwatorskie.



dalej >>

Tekst: Mariusz Makowski
Fotografie: Dominik Dubiel, Paweł Halama, Daniel Hryciuk, Magdalena Jańczuk, Renata Karpińska, Mariusz Makowski, Joanna Rzepka Dziedzic, Anna Szostok Fedrizzi, Henryk Tesarczyk
W publikacji wykorzystano fotografie, dokumenty i eksponaty ze zbiorów:

  • Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie,

  • Książnicy Cieszyńskiej w Cieszynie,

  • Archiwum Państwowego w Katowicach, Oddział w Cieszynie,

  • Urzędu Miejskiego w Cieszynie,

  • Muzeum Beskyd, Frýdek Místek,

  • Mariusza Makowskiego

    oraz ilustracje z publikacji:

  • H. Wawreczka, J. Spyra, M. Makowski,

  • Cieszyn i Czeski Cieszyn na starych widokówkach i fotografiach”, WART, Nebory 1999.


Urząd Miejski w Cieszynie, Biuro Promocji, Informacji i Turystyki promocja2@um.cieszyn.pl, Cieszyńskie Centrum Informacji tel. (33) 4794 248-9