Polski English Deutch France Czech
Biuletyn Informacji Publicznej

Cieszyn na Facebook
Cieszyn na YouTube

Cieszyn na Instagram Wiadomości Ratuszowe TV

   

      


Budzet Obywatelski

Newsletter

Cmentarze Komunalne w Cieszynie
System gospodarowania odpadami
Pobierz najnowszy numer Wiadomości Ratuszowych
Miejski System SMS-owy

Imprezy nadchodzące

Listopad 2017
P W Ś C P S N
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Dyżury aptek

Apteka Farmarosa,
ul. Bobrecka 27
tel.: 33 858-27-65
Mapa inwestycji w Cieszynie

Strona poświęcona GPR
Gminny Program Rewitalizacji


Strona poświęcona kopercie życia

czeski Cieszyn - oficjalny serwis

Szlaki spacerowe » Via Sacra. Kościoły i klasztory w Cieszynie i Czeskim Cieszynie »

Kościół filialny pod wezwaniem św. Trójcy

Obrys kościoła św. Trójcy z planu miasta E. Jacobi d’Eckholma, 1789 r.

Obrys kościoła św. Trójcy z planu miasta E. Jacobi d’Eckholma, 1789 r.

Widok kościoła z planu perspektywicznego, 2 połowa XVIII w.

Widok kościoła z planu perspektywicznego, 2 połowa XVIII w.

Kościół św. Trójcy, J. Alt, litografia z 1840 r.

Kościół św. Trójcy, J. Alt, litografia z 1840 r.

Epitafium rodziny Lopiehów z 1 ćwierci XVIII w. (obecnie w MŚC)

Epitafium rodziny Lopiehów z 1 ćwierci XVIII w. (obecnie w MŚC)

Zestawienie dochodów kościoła św. Trójcy z 1786 r.

Zestawienie dochodów kościoła św. Trójcy z 1786 r.

Kościół św. Trójcy, pocztówka z początku XX w.

Kościół św. Trójcy, pocztówka z początku XX w.

Figura św. Jadwigi z XVIII w. (obecnie w MŚC)

Figura św. Jadwigi z XVIII w. (obecnie w MŚC)

Kościół i cmentarz, pocztówka z 1904 r.

Kościół i cmentarz, pocztówka z 1904 r.

Utwór poetycki o kościele św. Trójcy, 1 połowa XIX w.

Utwór poetycki o kościele św. Trójcy, 1 połowa XIX w.

Kościół od strony parku, fot. z 2008 r.

Kościół od strony parku, fot. z 2008 r.

Kościół, fot. z 2008 r.

Kościół, fot. z 2008 r.

Figura św. Wacława z XVIII w. (obecnie w MŚC)

Figura św. Wacława z XVIII w. (obecnie w MŚC)

Wnętrze kościoła, fot. z 2007 r.

Wnętrze kościoła, fot. z 2007 r.

Jeden ze zniszczonych nagrobków z dawnego cmentarza przy kościele św. Trójcy

Jeden ze zniszczonych nagrobków z dawnego cmentarza przy kościele św. Trójcy

Dzwon ufundowany w 1641 r. przez księżną Elżbietę Lukrecję

Dzwon ufundowany w 1641 r. przez księżną Elżbietę Lukrecję

Gotycki detal z kościoła św. Trójcy

Gotycki detal z kościoła św. Trójcy

 Z początkami kościoła, a właściwie kościółka, związana jest legenda, którą zapisano w poł. XIX w. Według niej, w czasie najazdu, w 1241 r. Tatarów na Europę książę cieszyński próbował stawić im opór, m.in. pod Legnicą, ale bez skutku. Mieszkańcom miast, w tym Cieszyna, nie pozostało nic innego jak schronić się wraz z dobytkiem w górach, co też uczynili. Jednak zdarzył się cud, Tatarzy się wycofali. W podzięce Opatrzności cieszyńscy mieszczanie wznieśli kościół pod wezwaniem św. Trójcy, który później spłonął, ale pozostała pamięć, że w wielkiej potrzebie trzeba zwracać się do Opatrzności. Kiedy więc w Cieszynie w 1585 r. wybuchła wielka zaraza, mieszczaństwo ślubowało odbudować ten kościół, jeśli Bóg odwoła znad miasta Anioła Śmierci. 


Swoje powstanie kościół św. Trójcy rzeczywiście zawdzięcza strasznej epidemii, która trwała od Zielonych Świątków do połowy października 1585 r. Jej ofiarą padli m.in. ewangeliccy duchowni. Ponieważ brakowało miejsca na pogrzebanie ciał, księżna Katarzyna Sydonia podarowała miastu zakupione przez siebie ogrody, gdzie w trzech dużych mogiłach pochowano podobno 3000 ofiar zarazy. Na cmentarzu wystawiono skromną drewnianą kaplicę, w 1594 r. wystawiono na jej miejscu murowany kościółek. Na cmentarzu, zwanym „nowym”, grzebano też ofiary kolejnych epidemii, np. w 1599 r. 

Sytuacja kościoła uległa zmianie po powrocie księcia Adama Wacława do Kościoła katolickiego, co oznaczało odebranie ewangelikom cieszyńskich świątyń. Kościółek przycmentarny, jako jedyny, został zbudowany przez samych protestantów, książę więc im go pozostawił, zezwolił też na utrzymywanie osobnego pastora. Elżbieta Lukrecja zezwoliła nawet, aby na dwóch dzwonach ufundowanych w 1641 r. umieszczono jej herb oraz imię. Pierwszy, większy, ważył 10 cetnarów, drugi mniejszy 6 cetnarów i oprócz imienia księżnej znalazły się na nim nazwiska członków władz miejskich. Dzwony zostały umieszczone na drewnianej dzwonnicy nad sklepieniem kościoła. Jeszcze za życia Elżbiety Lukrecji cieszyńscy ewangelicy starali się uzyskać zgodę cesarza, aby mogli zatrzymać „nasz na przedmieściu położony, nowocmentarny kościółek, w 1594 r. zbudowany”, ale bez skutku. Wkrótce po jej śmierci w 1653 r. ostatni protestancki pastor cieszyńskiego mieszczaństwa musiał opuścić miasto, a w marcu 1654 r. kościół przejęła Komisja Religijna. 

Odtąd kościół św. Trójcy stał się świątynią filialną kościoła parafialnego, jednak długo nie odprawiano tu żadnych nabożeństw. Cieszyńscy protestanci bezskutecznie starali się o odzyskanie kościoła. W 1656 r. były, ewangelicki burmistrz Andrzej Wildau ze swoją żoną Zuzanną zbudował przy kościele grobowiec dla swojej rodziny, który został przekształcony w kaplicę. Istniał też grobowiec rodziny Reissów. Cieszyńscy mieszczanie, nie tylko protestanccy chętnie chowali zmarłych na tym cmentarzu. 

Na pocz. XIX w. w kościele znajdowały się trzy ołtarze, główny ozdobiony był wielkim obrazem z przedstawieniem Tajemnicy Najświętszej Trójcy. Nie było natomiast żadnego wyposażenia, rzeczy konieczne do odprawiania służby Bożej przynoszono z kościoła macierzystego. Stare obrazy zastąpiono nowymi w 1 poł. XIX w., do ołtarza głównego trafił „Chrzest w Jordanie” i „Bóg Ojciec w pełnej chwale niebiańskiej”, których autorem był Franz Dobiaschowsky z Wiednia. Przebudowano też wnętrze kościoła na wzór gotycki, do tego dopasowano chór i ołtarze. W 1864 r. zamiast drewnianej dzwonnicy postawiono nową, murowaną, w stylu neogotyckim. Kościół był używany dla organizowania nabożeństw dla młodzieży szkół średnich, sporadycznie także dla żołnierzy cieszyńskiego garnizonu. Obecnie jest kościołem filialnym parafii św. Marii Magdaleny w Cieszynie. Znajdujące się w kościele obrazy i epitafia trafiły do cieszyńskiego muzeum. 

Poza dobudową kaplicy Wildaua oraz murowanej wieży przeróbki kościoła nie były znaczące i dotyczyły wnętrza, architektura kościoła (za wyjątkiem wieży) w zasadzie pokazuje stan pierwotny. Kościół św. Trójcy jest obiektem jednonawowym, z dwuprzęsłowym prezbiterium, z prawej strony znajduje się dawna kaplica Wildaua, przerobiona na boczne wejście i dzwonnicę, z lewej mała zakrystia. Ściany z zewnątrz wspierają uskokowe szkarpy. Jest budowlą o cechach gotycko-renesansowych. Gotyckie są m.in. ostrołukowe okna i trzy profilowane portale (z kruchty do nawy, fasadzie i zamurowany w północnej ścianie nawy) z końca XVI w. Fasada kościoła zwieńczona jest szczytem o późnorenesansowym charakterze, o trzech kondygnacjach wydzielonych gzymsami. Trójprzęsłowa nawa przykryta jest sklepieniem kolebkowym. Od zachodu znajduje się chór muzyczny z przełomu XVIII/XIX w. Niższe i węższe od nawy prezbiterium zasklepione jest krzyżowo-kolebkowo. Ołtarz główny zdobią rzeźby św. Teresy i św. Jadwigi Śląskiej oraz wspomniane obrazy Dobiaschowsky’ego. Na neogotyckiej wieży znajduje się dzwon z 1641 r. z herbem Elżbiety Lukrecji, który szczęśliwie uratowano w czasie I wojny przed konfiskatą na cele wojenne. Integralną część kościoła św. Trójcy stanowił otaczający go cmentarz, na którym został pogrzebany m.in. Leopold Jan Szersznik. W XIX w. cmentarz był otoczony murem z bramą wejściową; został zlikwidowany na pocz. XX w. przez liberalną Radę Miejską, mimo protestów cieszyńskich mieszczan. Część najcenniejszych nagrobków wmurowano w ściany muru, inne na zewnętrznych ścianach kościoła. Niestety, do dziś zachowały się tylko trzy mocno zniszczone płyty na ścianie kościoła, m. in. fragment epitafium mincerza Gabriela Gerloffa oraz jedna na ziemi, przed wejściem do kościoła. Tuż obok kościoła św. Trójcy znajduje się kolejny, znaczący obiekt kultowy, mianowicie kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Jest to kościół przyklasztorny Zakonu Braci Miłosierdzia (Bonifratrów), katolickiego zgromadzenia męskiego specjalizującego się w opiece nad chorymi. 

 


Urząd Miejski w Cieszynie, Biuro Promocji, Informacji i Turystyki promocja2@um.cieszyn.pl, Cieszyńskie Centrum Informacji tel. (33) 4794 248-9