Polski English Deutch France Czech
Cieszyn na facebook Cieszyn na nk Cieszyn na youtube Cieszyn na SpaceIN
Budzet Obywatelski

Newsletter

System gospodarowania odpadami
Pobierz najnowszy numer Wiadomo¶ci Ratuszowych

Miejski System SMS-owy

Ankieta

Czy zapisałeś/aś się na Miejski System SMS-owy?

Imprezy nadchodzące

Październik 2014
P W Ś C P S N
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Utrudnienia w ruchu

Dyżury aptek

Apteka Farmarosa,
ul. Bobrecka 27
tel.: 33 858-27-65
czeski Cieszyn - oficjalny serwis

Wczytaj mapę
Interaktiwna mapa Cieszyn-Český Těsín

MAPA: Wydawnictwo CBS
www.malovanemapy.cz

Statystyki

Szlaki spacerowe » Via Sacra. Kościoły i klasztory w Cieszynie i Czeskim Cieszynie »

Klasztor i kościół braci bonifratrów

Testament Adama Borka, 1694 r.

Testament Adama Borka, 1694 r.

Jabłko granatu – symbol zakonu Bonifratrów

Jabłko granatu – symbol zakonu Bonifratrów

Widok klasztoru i kościoła, rysunek, J. Drachny, koniec XVIII w.

Widok klasztoru i kościoła, rysunek, J. Drachny, koniec XVIII w.

Figura  anioła, 1 połowa XVIII w. (obecnie w MŚC)

Figura anioła, 1 połowa XVIII w. (obecnie w MŚC)

Kościół, widokówka z 1905 r.

Kościół, widokówka z 1905 r.

Kościół  i klasztor bonifratrów, fot. z 1909 r., widok od strony linii kolejowej

Kościół i klasztor bonifratrów, fot. z 1909 r., widok od strony linii kolejowej

Ołtarz główny, fot. z 2007 r.

Ołtarz główny, fot. z 2007 r.

Wnętrze  kościoła, ambona, fot. z 2005 r.

Wnętrze kościoła, ambona, fot. z 2005 r.

Plac Klasztorny (obecnie plac Londzina), fot. z lat 20. XX w.

Plac Klasztorny (obecnie plac Londzina), fot. z lat 20. XX w.

Wnętrze kościoła, fot. z 2007 r.

Wnętrze kościoła, fot. z 2007 r.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, fot. z 2007 r.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, fot. z 2007 r.

Obrys kościoła i klasztoru z planu katastralnego, 1836 r.

Obrys kościoła i klasztoru z planu katastralnego, 1836 r.

Widok z lotu ptaka, fot. z 2006 r.

Widok z lotu ptaka, fot. z 2006 r.

Założycielem Zakonu Braci Miłosierdzia był Jan Cidade, zwany Janem Bożym (1595–1650), który urodził się w Portugalii, ale działał głównie w Hiszpanii. Był to okres świetności tych krajów i jednocześnie czas okrutnych wojen, w których człowiek i wskazania chrześcijaństwa niewiele znaczyły. Jan Cidade poświęcił się pomocy cierpiącym, w 1540 r. założył pierwszy szpital w Grenadzie, w którym służyli bracia, skupieni wokół niego. Zgromadzenia Braci Miłosiernych powstały szybko w wielu krajach Europy.

Powstanie klasztoru bonifratrów w Cieszynie stało się możliwe dzięki fundacji barona Adama Borka z Tworkowa i Roztropic, właściciela Wędryni i Grodziszcza. Umierając bezpotomnie, złożony długotrwałą chorobą, umyślił urządzić w Wędryni szpital dla swoich poddanych. Opiekujący się nim bonifratrzy przekonali jednak barona, aby szpital urządzić w Cieszynie, gdzie znajdowało się więcej potrzebujących oraz fachowych medyków. W testamencie Adam Borek przekazał majątek zakonowi bonifratrów w celu założenia w Cieszynie klasztoru i szpitala. Budowę nowej rezydencji rozpoczęto w 1698 r., po rezygnacji z projektów przejęcia, w zasadzie pustego, kościoła św. Trójcy. Plany budowy opracował Michael Klein z Nysy. Po wykończeniu czterech traktów klasztornych i sali dla chorych Bracia przenieśli się 30 listopada 1700 r. z tymczasowej siedziby w Wędryni do klasztoru w Cieszynie zabierając z sobą zwłoki Adama Borka i jego żony, które pogrzebano w krypcie klasztornej.

W następnych latach urządzano przede wszystkim pomieszczenia klasztorne i szpitalne. Zgodnie ze swoim powołaniem Bracia Miłosierni najwięcej uwagi poświęcali opiece nad chorymi i aptece, pierwszej w Cieszynie prowadzonej przez fachowe osoby. Do 1800 r. w przyklasztornym szpitalu znalazło opiekę ok. 40 tysięcy chorych, z czego 37 tys. wyzdrowiało. Natomiast budowa kościoła przeciągała się aż do 1714 r., kiedy kościół poświęcił dziekan cieszyński Jan Gallus Twaruszka. Dopiero jednak w 1717 r. zaczęto wznosić sklepienie, wieżę ukończono w 1718 r. Uroczystej konsekracji całego kościoła dokonał 29 lipca 1719 r. sufragan wrocławski Eliasz Daniel Sommerfeld. Wnętrze kościoła wyposażano stopniowo. Ołtarze boczne urządzono w 1723 r. i 1739 r., dopełnieniem wystroju wnętrza było wystawienie w 1743 r. nowego ołtarza głównego. Ostatnią, większą inwestycją była budowa wyższej wieży kościoła w latach 1797–98, według projektu Józefa Drachny, fasada uzyskała wtedy obecny, klasycystyczny wystrój. W XIX w. kościół wielokrotnie poddawano różnym zabiegom renowacyjnym.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny tworzy fragment zabudowań klasztoru braci bonifratrów. Zbudowany jest na planie prostokąta, z prezbiterium skierowanym na północ. Jest budowlą jednonawową, trzyprzęsłową, z nawą o szerokości równej prezbiterium. Ściany nawy dzielone są pilastrami, pomiędzy nimi znajdują się zamknięte półkoliście wnęki arkadowe, a w ścianie wschodniej, zamiast okien, półkoliste arkady otwarte na korytarz klasztorny na piętrze. Od południa nawę zamyka dwukondygnacyjny chór, nad którym znajduje się wieża, w przyziemiach chóru krypta, a w bocznych przęsłach dwie kaplice. Jednoprzęsłowe prezbiterium zamknięte jest ścianą prostą, przy nim zakrystia i oratorium na piętrze, wsparte na półkolistej arkadzie. Dominującymi elementami klasycystycznej fasady z 1798 r. jest portal zakończony trójkątnym przyczółkiem oraz wysoka dwukondygnacyjna attyka. Ozdobę kościoła stanowią ołtarze, zwłaszcza późnobarokowy ołtarz główny z 1743 r. autorstwa Johanna Georga Lehnerta z Opawy, z rokokową dekoracją. Zdobi je godło bonifratrów, rzeźby świętych Jadwigi i Elżbiety oraz obraz Wniebowzięcia Matki Boskiej autorstwa Antona Ernsta Beyera, też z Opawy. W dwóch bocznych niszach ołtarza głównego w 1800 r. ustawiono czaszki fundatorów wyjęte z grobu i włożone do szklanych naczyń (później przeniesione w inne miejsce). Późnobarokowe są także ołtarze boczne. Lewy zdobią rzeźby św. św. Jana Nepomucena i Jana Sarkandra oraz obraz św. Jana Bożego, w zwieńczeniu umieszczono popiersie Chrystusa. Na prawym, w zwieńczeniu widać popiersie Matki Boskiej, poniżej rzeźby św. św. Karola Boromeusza i Augustyna oraz obraz św. Jan Grande. Do rokokowej ambony z posążkiem Archanioła Michała w zwieńczeniu, prowadzą schody w murze. Sam klasztor, zbudowany w latach 1697–1700 i wielokrotnie przebuŹdowywany (ostatni raz w 1912 r.), jest założony na planie czworoboku, z kwadratowym wirydarzem w środku. Widoczna z zewnątrz jest klasycystyczna, jedenastoosiowa elewacja. W klasztorze znajduje się wiele cennych zabytków m.in. zabytkowa biblioteka i archiwum oraz kilkanaście barokowych obrazów. W przedsionku, nad wejściem, zawieszony jest kartusz z herbem rodu Borków i symbolem Zakonu Bonifratrów, czyli jabłkiem granatu. Stojąc na pl. Londzina naprzeciwko klasztoru bonifratrów widzimy duży, od tej strony zuŹpełnie bezstylowy gmach urzędu telekomunikacyjnego. W tym miejscu od połowy XVIII w. aż do pocz. XX w. znajdował się klasztor sióstr elżbietanek. Do obecnej ich siedziby idziemy jednak w odwrotnym kierunku, alejką pomiędzy klasztorem bonifratrów a kościołem św. Krzyża. Dochodząc do torów kolejowych idziemy wzdłuż nich w prawo, mijamy dworzec kolejowy, następnie skręcamy w lewo, w ul. Bobrecką. Klasztor wznosi się majestatycznie na wzgórzu, na rogu ul. Liburnia i Katowickiej i kiedyś był widoczny z daleka.

Urz±d Miejski w Cieszynie, Zespół ds. Informacji promocja2@um.cieszyn.pl, Cieszyńskie Centrum Informacji tel. (33) 4794 248-9