Polski English Deutch France Czech
Biuletyn Informacji Publicznej

Cieszyn na Facebook
Cieszyn na YouTube

Cieszyn na Instagram Wiadomości Ratuszowe TV

   

      


Budzet Obywatelski

Newsletter

Cmentarze Komunalne w Cieszynie
System gospodarowania odpadami
Pobierz najnowszy numer Wiadomości Ratuszowych
Miejski System SMS-owy

Imprezy nadchodzące

Listopad 2017
P W Ś C P S N
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Dyżury aptek

Apteka Farmarosa,
ul. Bobrecka 27
tel.: 33 858-27-65
Mapa inwestycji w Cieszynie

Strona poświęcona GPR
Gminny Program Rewitalizacji


Strona poświęcona kopercie życia

czeski Cieszyn - oficjalny serwis

Szlaki spacerowe » Szlakiem pamiątek ewangelików cieszyńskich »

15. Stare Gimnazjum Ewangelickie przy pl. Kościelnym 1 – 3

Plac Kościelny z panoramy Cieszyna J. W. Früschmanna z opisem, po 1720,  nr 30 - kościół, nr 31 - stary budynek szkoły, 29 i 32 – domy pastorów

Plac Kościelny z panoramy Cieszyna J. W. Früschmanna z opisem, po 1720, nr 30 - kościół, nr 31 - stary budynek szkoły, 29 i 32 – domy pastorów

Plac Kościelny, fragment planu miasta, 1773

Plac Kościelny, fragment planu miasta, 1773

Plac Kościelny z panoramy Cieszyna, L. Kmetty, 1819

Plac Kościelny z panoramy Cieszyna, L. Kmetty, 1819

Fragment Mapy Księstwa Cieszyńskiego, J. Nigrinius 1723

Fragment Mapy Księstwa Cieszyńskiego, J. Nigrinius 1723

Dzienniczki uczniów gimnazjum, XVIII w.

Dzienniczki uczniów gimnazjum, XVIII w.

Dzienniczki uczniów gimnazjum, XVIII w.

Dzienniczki uczniów gimnazjum, XVIII w.

Zeszyt ucznia gimnazjum, XVIII w.

Zeszyt ucznia gimnazjum, XVIII w.

Księga absolwentów, XIX w.

Księga absolwentów, XIX w.

Stare gimnazjum, lata 30. XX w.

Stare gimnazjum, lata 30. XX w.

Budynek gimnazjum, ok. 1936

Budynek gimnazjum, ok. 1936

Budynek Gimnazjum, 2008

Budynek Gimnazjum, 2008

Budynek Gimnazjum, 2008

Budynek Gimnazjum, 2008

Ks. Jan Stonawski

Ks. Jan Stonawski

Późną jesienią 1725 r. dokonano uroczystego otwarcia nowej, murowanej szkoły ewangelickiej. W wydłużonym dwukondygnacyjnym budynku znalazły pomieszczenia szkoła ludowa i gimnazjum, przeniesione z budynku, stojącego na przedłużeniu proboszczówki, zbudowanego w 1711 r., przekształconego w bursę. Pierwsze dziesięciolecia były dla szkoły bardzo trudne, z powodu braku tolerancji i nieoczekiwanych ingerencji w życie szkoły nie tylko ze strony czynników państwowych. Z tego okresu czasu warto przypomnieć, że jeden z nauczycieli gimnazjum – Jonasz Nigrinius († 1742 ) wydał w 1723 r. pierwszą mapę Śląska Cieszyńskiego, jeszcze bezpomiarową, niezmiernie cenną ze względu na bogactwo danych topograficznych i nazewniczych. Mapa ta z powodu ujawnienia położenia strzeżonych obiektów przygranicznych została przez władze skonfiskowana a jej autor ukarany i wydalony z Cieszyna. 

Żwawym nurtem potoczyły się losy szkoły w XIX w. Szkoła uzyskała status Gimnazjum Teologicznego (1813), w 1850 przeszła na etat państwowy, uzyskując tytuł Cesarsko – Królewskiego Państwowego Gimnazjum Ewangelickiego, formalnie istniejącego do 1868 r., tj. do momentu rozwiązania szkolnictwa wyznaniowego. W dalszym ciągu, aż do 1904 r. w budynku funkcjonowała Szkoła Ludowa. Z grona nauczycielskiego trzeba przypomnieć historyka Gottlieba Biermana (1824 - 1901), autora cennych prac z historii księstw śląskich pozostających w granicach Austrii a także historii Reformacji na Śląsku Cieszyńskim i kościoła Jezusowego, napisanych w duchu i w języku niemieckim. Przez 11 lat godność dyrektora piastował słowacki działacz narodowy, publicysta i literat Jan Kalinčiak (1822 – 1871), przedwcześnie pozbawiony stanowiska, autor wielu powieści, nowel i prac historycznych okresu odrodzenia narodowego Słowaków.

Godnymi przypomnienia są działające w szkole w XIX w. mniej lub bardziej jawnie stowarzyszenia „studenckie”: „Złączenie Polskie”, „Towarzystwo Doskonalących się w Języku Polskim”, „Wzajemność”, „Jedność” – ostatnie przetrwało do I wojny światowej i było organizacją „ekumeniczną”. Bardziej uświadomieni narodowo gimnazjaliści samorzutnie organizowali owe „stowarzyszenia” samokształceniowe, aby uzupełnić to, czego im z urzędu niemiecka placówka oświatowa dać nie mogła. Ich głównym celem było „doskonalenie się w języku polskim”, w znajomości literatury i historii Polski. Jest to jedna z najchlubniejszych kart w dziejach tej szkoły. Z takiej kuźni wyrośli pierwsi szermierze polskiej sprawy narodowej na Śląsku Cieszyńskim. Jednymi z nich byli bracia - ks. Franciszek Michejda (1848 – 1921), pastor nawiejski, redaktor kilku pism, publicysta, założyciel Towarzystwa Ewangelickiej Oświaty Ludowej, przywódca narodowy wśród polskich ewangelików i dr Jan Michejda (1853 – 1927), prawnik, poseł do Sejmu Śląskiego i Parlamentu Wiedeńskiego, współtwórca Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego, pierwszy polski burmistrz miasta Cieszyna. Obu przypomina tablica pamiątkowa na bocznej ścianie starej szkoły od ul. Pawła Stalmacha, odsłonięta w 75 – lecie powstania Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego w 1918 r. 


Urząd Miejski w Cieszynie, Biuro Promocji, Informacji i Turystyki promocja2@um.cieszyn.pl, Cieszyńskie Centrum Informacji tel. (33) 4794 248-9